Strona poświęcona tematyce historycznej od starożytności do współczesności.
Boks reklamowy
zdalna administracja
programy do zdalnej administracji komputerami oraz zarządzania siecią komputerów angrybytes.pl
Wybuch powstania w Irlandii (1641).
» Napisane przez Optimus Prime dnia wrzesień 20 2014, Kategoria: Historia powszechna XVI-XVIII wieku , 0 komentarzy , 2941 czytań , Drukuj

Wybuch powstania w Irlandii w roku 1641 był spowodowany prowadzeniem przez monarchię Tudorów i Stuartów długoterminowej, agresywnej polityki sprowadzania na wyspę protestanckich kolonistów ze Szkocji i Anglii.

Od połowy XVI w. irlandzcy posiadacze ziemscy byli pozbawiani majątków na rzecz nowych osadników. Przy czym stworzyło się błędne koło, gdyż liczne bunty przeciw tej polityce powodowały dalsze odbieranie ziem, tym razem jako prawnych kar dla buntowników. Przykładowo prowincja Munster została bardzo silnie zkolonizowana przez Anglików w latach 80. XVI w., po stłumieniu powstania Desmonda. W 1607 r., Hugh O'Neill jeden z czołowych szlachciców irlandzkich, opuścił kraj by powrócić do niego na czele wojsk hiszpańskich. Jednak idea ta się nie ziściła, a dalsza angielska kolonizacja doprowadziła do fali emigracji. Za czasów króla Jakuba I połowa osiedleńców pochodziła ze Szkocji.

Przesiedlenia rodowitych Irlandczyków stały się zagrożeniem dla kościoła katolickiego. Angielscy protestanci dominowali w rządzie Irlandii, a katolicy byli usuwani z administracji. Parlament irlandzki był służalczy wobec angielskiego od końca XV w. na podstawie praw Poyninga (1494), a na początku XVII w. prawo wyborcze zmienioni tak, by ułatwić elekcję angielskich i szkockich protestantów. W efekcie zdobyli oni przewagę w parlamencie. Jednakże rdzenna ludność pozstała przy katolicyzmie, również stara arystokracja.

Surowść postępowania administracji sir Thomasa Wentwortha, namiestnika Irlandii, spowodowała zantagonizowanie społeczeństwa. Za cel postawił sobie zwiększenie dochodów Korony przy jednoczesnym złamaniu siły katolickiej szlachty. Planował stworzenie wielkich plantacji w Connacht i Leinster. By tego dokonać zaczął stosowaać praktykę podważania prawa własności ziemi, którą konfiskował, by zrobić miejsce osadnikom. Chociaż Wentworth został w 1640 r. wezwany do Anglii, to jego politykę kontynuował sir Christopher Wandesford, a po jego śmierci lordowie John Borlase i William Parsons.

KATOLICKA KONSPIRACJA
W roku 1641 irlandzka niechęć wobec osadników została spotęgowana przez gospodarczy zastój oraz klęskę nieurodzaju. Zachęceni przykładem buntu w Szkocji (tzw. Wojna Biskupia)- Rory O'More, lord Conor Maguire i Hugh MacMahon wraz z innymi niezadowolonymi zaczęli planować rebelie w obronie swoich interesów i odzyskania zabranych bezprawnie ziem.

Spiskowcy planowali zająć szereg kluczowych miast i twierdz i następnie negocjować naprawienie ich krzywd z pozycji siły. Lord Maguire i Hugh MacMahon mieli zebrać 200 powstańców z Ulsteru i Leinster i przedostać się do Dublina, kluczowego miasta, zajmując przez zaskoczenie zamek 22 pażdziernika 1641 r. Tego samego dnia sir Phelim O'Neill i mała grupka ich wspólników powinni zająć kilka słabo bronionych fortów strażniczych na obszarze Ulsteru.

W wyznaczonym dniu O'Neill wraz z powstańcami ruszyli na wyznaczone im cele. Typową metodą było wejście do fortu małymi grupkami pod byle pretekstem, obezwładnienie strażników oraz pojmanie ważniejszych angielskich oficjeli. W tes sposób udało się zająć Charlemont, Mountjoy, Dungannon i kilka innych.

Plan zajęcia Dublina nie powiódł się, gdyż przybyło tylko 80 z 200 powstańców, którzy mieli się stawić. Lord Maguire przełożył więc atak na kolejny dzień. Wieczorem o spisku dowiedziały się władze ponieważ Owen O'Connolly, którego próbowano zwerbować doniósł im o tym. Sir William Parsons zarządził natychmiastowe aresztowanie Maguire'a i MacMahona. Wśród dzikich plotek o rychłym powstaniu lord Justice nakazał opuszczenie Dublinu wszystkim nierezydentom mimo, że 23 października był dniem targowym. Rory O'More i inni konspiratorzy skorzystali z tej sposobności, by niepostrzeżenie wydostać się z miasta. Z kolei pojmani MAcMAhon i MAguire zostali zabrani do Londynu. Zostali straceni w 1645 r. w Tyburn pod zarzutem zdrady.

NASILENIE POWSTANIA
Niepowodzenie zajęcia Dublina zmieniło to, co miało być łatwym wymuszeniem naprawy krzywd w krwawą i długą wojnę. Sir Phelim O'Neill wydał proklamację głoszącą, że powstańcy chwycili za broń tylko w obronie oraz wyzwolenia siebie i Irlandczyków. Rebelia nie miała zaszkodzić królowi ani ograniczyć jego praw. Jednak urazy odczuwane przez Ulsterczyków wobec osadników szybko przerodziły się w otwartą wrogość i przemoc. Protestantów rabowano i usuwano z zajmowanej ziemi, palono gospodarstwa i zabierano zwierzęta. W krótkim czasie doszło do eskalacji wydarzeń i pierwszych zabójstw osadników. Znana masakra miała miejsce w Portdown w hrabstwie Armagh i listopadzie 1641 r. Zabito wtedy około 100 mężczyzn, kobiet i dzieci zrzucając ich z mostu do rzeki.

W ciągu kilku dni duże częsci Tyrone, Armagh i Down znalazły się w rękach powstańców. W listopadzie powstało Leinster i rozpoczęło się oblężenie Droghedy. Król Karol mianował Jamesa Butlera dowódcą sił rządowych w Irlandii, lecz wojska wysłane do odblokowania Droghedy zostały pokonane przez Rory O'More pod Julianstown w hrabstwie Meath 29 listopada. Powstanie objęło swym zasięgiem całą Irlandię do wiosny 1642 r.

Tysiące protestantów zginęło podczas powstania, a wielu uchodźców udało się do Anglii. Informacje o masakrach i okrucieństwach gwałtownie rozporzestrzeniały się przez Anglię i Szkocję wywołując obawy przez międzynarodowym spiskiem papistów. W Westminster John Pym wykorzystał sytuację, by osiagnąć korzyści polityczne, zarzucając królewskim ministrom udział w spisku oraz sugerując, że nie można ufać samemu królowi, który ma kontrolę nad armią niezbędną do stłumienia rebelii. Ponadto sir Phelim O'Neill opublikował fałszywą informację jakoby król wydał zezwolenie Irlandczykom na zbrojną walkę z Parlamentem w obronie zwych swobód. Wbrew królowi Parlament przegłosował zwiększenie liczebności sił milicji (Militia Bill) oraz uchwalił Adventurers Act w marcu 1642. Obiecywano w nim ziemię na obszarze Irlandi każdemu, który sfinansuje jednostki wojskowe. Tymczasem oddziały z Convenanter zostały wysłane ze Szkocji, by bronic szkockich osadników.

Początkowo powstanie w Irlandii było spontaniczne i niezorganizowane, lecz zmieniło się to po utworzeniu Zgromadzenia Konfederacji w Kilkenny. Miało za zadanie kontrolowanie działań powstańczych i organizowanie akcji militarnych przeciwko oddziałom angielskim w Irlandii. Irlandczycy mieli nadzieję na powstrzymanie Anglików. Na czele Konfederacji stanęli katolicki biskup Nicholas French, a także adwokat Nicholas Plunkett. Jej przywódcy wystawili własną armię, kontrolującą ważne miasta portowe w Waterford i Wexford. Do Konfederacji przyłączyli się wszyscy katoliccy lordowie, a jedynym wyjątkiem był Earl of Clanricarde, który pozostał neutralny. Pomimo znacznych sił, Konfederaci ponieśli kilka porażek w bitwach pod Liscaroll, Kilrush i New Ross. Powstanie przerodziło się w jedenastoletnią wojnę, którą ostatecznie krwawo zakończył Oliver Cromwell w 1653 r.

 

 

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 3.0 Unported.

 

Źródło: www.bcw.org

Ten artykuł został otagowany
Tagi: Irlandia 1641 Anglia 
Komentarze
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Zdjęcia z Galerii
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Facebook Like